Psikoloji

Psikolojik Hastalıklar 1(Obsesyon)

Obsesyon (Takıntı) Nedir?

Saplantı veya takıntı olarak halk arasında dile getirilen bir rahatsızlıktır. Bu rahatsızlığa sahip kişiler istemsiz şekilde bazı düşünceleri sürekli olarak düşünürler. Kendilerini rahatsız edecek kadar ileri düzeyde zihinlerinde sürekli takılı kaldıkları düşünceleri tekrarlarlar. Kişi tarafından mantıkdışı olarak değerlendirilse dahi zihninden bu düşünceleri atamaz. Bu düşünceler de kişide sıkıntı ve huzursuzluğa neden olur. Bu düşüncelerin günlük yaşamımızdaki kısıtlayacak veya aktivitelerimizi engelleyecek düzeye gelmesi ile Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB) akla gelir.

Her takıntı için veya bazı düşüncelerimizin zihnimizi çok fazla meşgul ettiği zamanlar olunca hemen kendimize teşhis koyarak acaba OKB rahatsızlığım mı var demek mantıksızdır. Zihnimize sürekli düşüncelerin takılması okb hastası olduğumuzu göstermez. İnsan olduğumuz için geçmişi, geleceği ve bulunduğumuz anları sorgularız. Bazı hatalardan dersler çıkarmak için de yaşadığımız olayları, düşünceleri, kişileri zihnimizde değerlendirmemiz oldukça normal. Geçmişten bugüne yani ilkçağ’dan şuana milenyum çağına bizleri getiren insanların sürekli sorgulaması, düşünmesi ve başarana kadar sürekli olarak takıntı yapması getirdi. Misal Thomas Edıson 1000 denemede ampulü buldu takıntı yapmayarak birkaç denemede bıraksaydı şuan bu yazıyı gaz lambası eşliğinde yazıyor olabilirdim.

Obsesif Kompulsif Bozukluk Nedir?

Okb olmanız için düşüncelerinizin ve hareketlerinizin yaşamınızı felç etmesi, hareketlerinizi kısıtlaması gerekir. Gündelik işlerinizi yapamayacak kadar sizleri etkiliyorsa bir psikoloğa görünmenizde fayda var. Diğer durumda ise bazı takıntılar her insanda olan bir durumdur.

Kompulsiyon Nedir?

Obsesif düşünceler geldiği zaman kişide içsel sıkıntılar oluşur. Bu kişi sıkıntıları ortadan kaldırmak için saçma ve uygunsuz bulduğu bazı hareketleri yapmaktan kendini alıkoyamaz. Sık sık bu hareketleri ve düşünceleri yineler(tekrarlar).

Örnek:

Dışarıda herhangi bir yere dokunduğunda hemen elini yıkama veya silme ihtiyacı duyar. Ellerinin kirlendiğini düşünür. Bu düşünce ellerini yıkayana kadar geçmez.

Obsesyon

Obsesif Kompulsif Bozukluk Belirtileri:

Yaygın Obsesyon(Takıntı) Belirtileri:

  • Pislik ya da mikrop bulaşmasından korkma.
  • Başkasına zarar vermekten çekinme.
  • Hata yapmaktan korkma.
  • Uygunsuz bir davranışta bulunmaktan ve bunun sonucunda rezil olmaktan korkma.
  • Cinsel düşüncelerden korkma.
  • Kusursuzluk ve simetri dürtüsü.
  • Aşırı kuşku ve sürekli güven ihtiyacı.

Yaygın Kompulsiyon(Zorlantı) Belirtileri:

  • Ocak, kilit, ışık, ütü, elektrik gibi kapatılması gereken eşyaları sürekli sürekli kontrol etme.
  • Günlük rutin işleri yaparken yüksek sesli ya da içinden sürekli olarak sayı sayma isteği.
  • Evdeki eşyaları ya da kişisel eşyalarını belirli bir düzene göre düzenleme.
  • Rahatsız edici, sürekli zihni meşgul eden ve bazı zamanlarda uykuyu bölen görüntülere, düşüncelere, kelimelere takılma.
  • El sıkışmamak, kapı tokmağını tutmamak.
  • Tekrar tekrar ellerini yıkama, duş alma.
  • Değerli olmayan nesneleri toplama ve biriktirme.
  • Belirli cümleleri, kelimeleri yada duaları tekrarlama.

Obsesyon ve Kompulsiyon Çeşitleri:

Bulaşma Obsesyonu ve temizlik kompulsiyonu:

34 yaşında ev kadını, eve gelen misafirlerin dışarıdan mikrop taşıyacağı şeklindeki obsesyonundan dolayı evdeki tüm terlikleri yıkanabilir terlik olarak değiştirmişti ve misafirler gittikten sonra hepsini çamaşır makinesinde yıkıyordu.

Kuşku obsesyonu ve kontrol kompulsiyonu:

45 yaşında erkek hasta, her akşam işinden evine döndüğünde otomobilini park edip evine girdikten sonra otomobilin kapısını ve pencerelerini kilitlediğinden emin olamıyor ve bazen iki- üç kez olmak üzere sokağa çıkıp otomobilin kapı ve pencerelerini kontrol ediyordu.

Lohusallık dönemindeki genç bir anne bebeğini emzirirken ya da altını temizlerken “kontrolümü kaybederim de bebeğimi boğar, öldürür müyüm” şeklinde düşünmekten alıkoyamadığı ve çok yoğun sıkıntıya neden olan takıntılı düşüncelere sahipti.

Cinsel içerikli obsesyonlar:

16 yaşında lise öğrencisi erkek hasta, “Kontrolümü kaybedip de elimde olmadan kadın öğretmenlerime ve sınıftaki kız arkadaşlarıma sarkıntılık yapar mıyım ya da yanlış anlaşılabilecek davranışlarda bulunur muyum? şeklinde cinsel içerikli obsesyonlara sahipti.

Simetri/düzen obsesyon ve kompulsiyonları:

35 yaşında ev kadını, sehpaların üzerinde bulunan örtülerin sehpanın tam ortasında durmasına özen gösteriyor, halının saçaklarından ters dönenler varsa düzeltmeden duramıyordu.

Dokunma Kompulsiyonları:

37 yaşında erkek hasta, sabahları işine giderken vestiyerin yanında asılı duran ve üzerinde mutlu bir aile resmi bulunan anahtarlık kutusuna dokunmadan çıkarsa, ailesini ilgilendiren olumsuz bir olay ile karşı karşıya kalabileceklerinden endişe duyuyor, bazen geri dönüp yeniden dokunma gereksinimi duyuyordu.

Sayma Kompulsiyoları:

33 yaşında kadın hasta, sabahları çocuğunu okula gönderirken üç kez “yolun açık olsun” demezse çocuğunun başına kötü bir şey geleceğinden endişeleniyordu.

Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB) Nedenleri:

Genetik Faktörler, çevresel faktörler, beyin işlevlerinde bozulma ve serotonin işlevinde bozukluk, çocukluk çağı travmaları, kişilik özellikleri gibi etkenlerden kaynaklı oluşur.

Obsesif Kompulsif Bozukluk Tedavi Yöntemleri:

İlaç Tedavisi:

Beyindeki serotonin düzeyini dengelemeyi sağlayan ilaçlar ve antidepresan ilaçlar kullanılır. İlaç ve bilişsel davranış terapisine olumlu cevap alınamayan hastalarda beyin cerrahisi yada elektrokonvulsif tedavi uygulanır.

Bilişsel Davranışçı Terapi:

Bu tedavinin amacı hastanın takıntı ritüellerini gerçekleştirmesini önleyerek korkularıyla yüzleşmesini sağlamak ve endişelerini gidermektir. Okb hastaları abartılmış ve çarpıtılmış düşüncelere sahiptir. Bu düşünceleri engellemek için bilişsel davranışçı terapisi etkili bir yöntemdir. Sorunların kaynağına inilerek kişiye çözüm için yardımcı olur.

No Responses

YORUM YAP