Psikoloji

Fobi, Korkularını Tanı

Dışarıdan gelen kontrolümüz dışında gerçekleşen olaylara karşı verdiğimiz tepkilere korku denir. Fobilerimiz ise hissettiğimiz korkuların bir çeşididir. Fobi ne demek? Fobi nedir? sorularını cevaplarsak da olaylara karşı duyduğumuz korku/korkuların günlük yaşamımızı olumsuz yönde etkilemesine ise fobi denir. Anksiyete(kaygı) bozukluğu şeklinde görülür. Fobiye karşı önlem alınmaz ise hayatta korkulan alanlarda kısıtlamaya gidilmesi, bazı zevklerden mahrum kalınması ile sonuçlanır.

Fobiler:

Fobi
Sosyal Fobi

Sosyal Fobi nedir?

Bireyin kalabalık toplum içinde normalin üstünde kaygılı olması durumudur. Düğünler, toplantılar, partiler, konserler, konferanslar gibi kişinin kendisini yalnız ve yabancı hissedebileceği yerlerde ve topluluk önünde konuşmak gibi bir durumla karşı karşıya kaldığı zamanlarda ortaya çıkar. Tüm dikkat kendisine yönelince aşırı bir heyecan ve kalp çarpıntısı yaşar. Toplu ortamlardan korkmasının asıl temelinde yatan düşünce ise yanlış değerlendirilme, alay edilme, rezil olma gibi durumlarla karşılaşacağı düşüncesidir. Bu düşünceler kişiyi bloke eder ve bu alanda yeteneği varken kendisini bu ortamlardan soyutlamaya başlar. Halbuki düşüncelerinin kendisini engellemesine izin vermese bir adım atarak konfor alanından çıksa hayalinde canlandırdığı olumsuz düşünceleri yaşama ihtimali yok denecek kadar azdır. Sadece ilk adımı atmak zordur zaten gerisi doğaçlama bir şekilde ilerleyecektir. Korkularınız için özgüven kazanmak isterseniz özgüven kazanmanın yolları yazısına göz atabilirsiniz.

Sosyal Fobi Belirtileri:

Sosyal fobi belirtileri korkulan bir durumla yüz yüze kalındığında kendisini göstermektedir.

Fiziksel Belirtiler:

  • Yüz kızarması, Terleme, Ağız Kuruluğu, Çarpıntı, Nefes Kesilmesi, Titreme
  • Mide Bağırsak Sisteminde Rahatsızlık, Diyare(ishal), Kas Gerginliği

Psikolojik Belirtiler:

  • Güçsüzlük yetersizlik duygusu, Çirkin Beğenilmeme Düşüncesi, Sevilmeye Layık Olmadığı İnancı
  • Hata Yapma Korkusu, Mükemmel Olma İsteği, Kaygılı Olduğunu Belli Etmeme, Kusursuz Görünme İsteği,
  • Korkulan Ortama girmeme, Ortamı Terk Etme İsteği.

Geletefobi:

Bu fobiye sahip kişiler kendisiyle dalga geçilmesinden, gülünmesinden korkarlar. Dışarıda yürürken sokaktaki insanların veya aynı ortamda bulunan insanların gülmesini, kahkaha atmasını kendileri ile içselleştirirler. Kahkaha atan kişilerin öyle olsun veya olmasın her zaman kendisine güldüğünü, dalga geçtiğini düşünür. Birçok insan kendisine gülünmesini dalga geçilmesini sevmez ama bu korkuya sahip kişiler içselleştirdiği için daha fazla korkuya kapılırlar.

Ksantofobi:

Bazı renklerin kişiyi istemsiz bir şekilde tedirgin etmesi durumudur. Bu renk sarı renktir. Bu fobi psikolojik ve hormonel olarak bireyi kötü etkileyebilir.

Nofomobi:

Gelişen teknoloji ile birlikte gelen telefondan mahrum kalmaktan korkma durumudur. İngilizce no mobil phobia kelimelerinin kısa okunuşudur. Bu kişiler telefonu olmadan bir yere gittiklerinde kendilerini tedirgin ve gergin hissederek korkuya kapılırlar.

Fobi
Nofomobi

Tafefobi:

Diri diri gömülmekten veya da mezarlardan korkma durumudur. Bu bireyler günün birinde öldükleri sanılarak diri diri gömülecekleri korkusunu taşırlar. Bu korku biraz da geçmişe dayanıyor aslında ve sağlam bir temeli de var. 19. Yüzyılda bazı yerlerde tabutta gömülü kişinin eline bir ip bağlanır ve tabutun dışına da zil konulurdu. Kişi ölmemiş ise zili çalacak ve tabuttan geri çıkaracaklardı. Daha detaylı bilgi için bu linke bakabilirsiniz.

Fobi
Ölen Kişilerin Mezarının Başında Zil Bulunurdu

Tetrafobi:

Özellikle uzak doğu ülkelerinde ve kültüründe 4 rakamından korkma durumudur. Özellikle Çin’de bu fobiden dolayı özel günlerde, bayramlarda veya aileden birinin hasta olduğu günlerde 4 rakamı veya içinde 4 bulunan sayılardan sakınırlar 14,24 gibi. Otel, apartman, hastane gibi binalar da dahil olmak üzere asansörlerde ve katlarda bu sayı ve rakamlar atlanır.

Fobi
Tetrafobi

Monofobi:

Mono bir ve tek anlamlarına fobi kelimesi ise korku anlamına gelir. Yalnızlıktan korkma durumudur. Hayvanlarda ve insanlarda bu fobi görülebilir. Kişi yalnız olduğunda güvende olduğunu bilse dahi korkusu devam eder. Uzman kişiler tarafından destek alınması gereken bir psikolojik rahatsızlıktır. Çünkü yalnız kalamadıkları için sürekli olarak başka insanlarla birlikte olma ve diğer insanlara bağımlı olmak zorunda kalırlar.

Klostrofobi:

Kapalı alanda kalma korkusudur. Bu kişiler asansör, manyetik rezonans görüntüleme(MR), uçak, kilitli oda, bodrum gibi kapalı alanlardan ve kısıtlamalardan korkarlar. Bu alanları düşünmek dahi kişiyi korku yaşaması için tetikleyebilir. Bu korkunun nedeni çocukluk travması geçmişte cezalandırmak veya başka amaçlar için çocuğu kapalı bir odaya kilitlemek. İleri ki zamanda klostrofobi geliştirmesine neden olabilir. Diğer bir nedeni ise genetik olabilir. GPM6A genindeki bir mutasyon bu hastalarda daha sık rastlanır.

Klostrofobi Belirtileri:

  • Terlemek, Titremek, Sıcak Basması Hissi, Nefes Almada Zorluk, Boğulma Hissi
  • Hızlı Kalp Atımı, göğüs ağrısı veya göğüste sıkışma hissi, Mide Bulantısı
  • Baş Dönmesi ve Baş Ağrısı, Baygın Hissetmek, Ağzın Kuruması, Kafa Karışıklığı

Zoofobi:

Hayvan korkusudur. Bir veya daha fazla hayvandan korkma şeklinde görülebilir. Her yaş grubunda görülebilir. Korkulan hayvanın kişiye zarar veren cinsten olması gerekmez. Köpek, kedi gibi hayvanlardan da korkulabilir. İlaç ve psikoterapi ile azaltılmaya çalışılır.

Atelofobi:

Kusurlu olma veya mükemmel olamama korkusudur. Bu hastalığa sahip kişiler kendilerini sert bir şekilde eleştirme, sürekli kaygı, yetersiz hissetme ve düşük benlik saygısı gibi düşüncelere sahip olurlar. Kendilerine gerçekçi olmayan hedefler koydukları için de psikolojik rahatsızlıklarını pekiştirirler.

Amofobi:

Bu hastalığa sahip kişiler keskin şeylerden: bıçak üçgen, yıldız, kurşun kalem, iğne, dart, dikenli bitkiler, kaktüs ağaçları hatta bir şemsiyenin ucu da dahil olmak üzere sivri ve keskin eşyalardan normalin üstünde korku duyarlar.

Talasofobi:

Deniz, okyanus, göl hatta havuz da dahil olmak üzere derin su kütleleri karşısında duyulan korkudur. Bu fobiye sahip kişiler zamanla deniz, göl, havuz gibi alanlardan uzak durmaya hatta ileri boyutta filmlerde dahi görmeye tahammül edemez hale gelebilirler. Bu da yaptıkları aktiviteleri kısıtlamalarını gerektirir.

Fobi Tedavi Yöntemleri:

Psikoterapi ve Rahatlama Yöntemleri:

Psikoterapi ile biyolojik ve çevresel etmenler göz önüne alınarak kişi tedavi edilir. Rahatlama teknikleri ise vücutta oluşan hem zihinsel hem bedensel zararlı etmenleri, düşünceleri uzaklaştırmak içi yapılır.

İlaç Tedavi:

Alanında uzman bir psikiyatr tarafından tanı konulduktan sonra ilaç tedavi uygulanabilir.

Bilişsel Davranışçı Terapi:

Bu terapide düşünce, duygu ve davranışlar üzerinde çalışılır ve neden olan sorunlar giderilmeye çalışılır. Ardından hastanın hastanın fobisiyle başa çıkabilmesi için, kişiye özel planlar hazırlanarak korkusunu gidermeye yönelik bazı beceriler kazandırılır.

Duyarsızlaştırma Tedavisi:

Bir psikoterapi yaklaşımı olan duyarsızlaştırma tedavisi, fizyolojik temelli olup izole anıların işlenmesini sağlayarak beynin zamanında yapamadığı işlemi yapmasını sağlar. Bunun sonucunda da fobiyi oluşturan durumlar ve travmalar ortaya çıkarılıp çözümlenmiş olur. Korkuları azaltmaya yöneliktir.

Maruz Bırakma Tedavisi:

Hastanın fobi oluşturduğu olay veya nesneye adım adım yavaş şekilde maruz kalmasıdır. Bu sayede korku ile yüzleşerek korkunun azalması ve zamanla da kişinin tamamen korkuya karşı özgür olması sağlanır. Mesela siz asansöre binmekten korkuyorsanız ilk önce asansör resmi gösterilir, ikinci adımda asansöre uzaktan bakarsınız, üçüncü adımda asansörün kapısına gelirsiniz, dördüncü adımda kapıyı açarak içeri bakarsınız, beşinci adımda içine girip biraz beklersiniz ve son olarak altıncı adımda asansöre binerek bir kat çıkarsınız.

Son Olarak:

Korkuların yaşamınızı engellemesine, bazen hayatı felç edecek dereceye kadar zorlamasına izin vermeyin. Benim yapım bu demek yerine korkularınıza karşı bir adım atın. Kendiniz yüzleşebiliyorsanız korkularınızla yüzleşin ama profesyonel yardım almaktan, rahatsızlığınıza yönelik tedavilere başlamaktan çekinmeyin bir hayat yaşayacaksınız güzel ve sağlıklı bir şekilde yaşayın.

Korkulacak tek şey korkunun kendisidir.

Franklin Roosvelt

2 Yorumlar

  1. Xochi

YORUM YAP